Cách đọc trị số và ý nghĩa tụ điện

15:29 04/06/2021 | 3252 views | comment

Một tụ điện là một linh kiện điện tử thụ động tạo bởi hai bề mặt dẫn điện được ngăn cách bởi điện môi (dielectric). Khi có chênh lệch điện thế tại hai bề mặt, tại các bề mặt sẽ xuất hiện điện tích cùng cường độ, nhưng trái dấu.

cau tao tu dien

Sự tích tụ của điện tích trên hai bề mặt tạo ra khả năng tích trữ năng lượng điện trường của tụ điện. Khi chênh lệch điện thế trên hai bề mặt là điện thế xoay chiều, sự tích luỹ điện tích bị chậm pha so với điện áp, tạo nên trở kháng của tụ điện trong mạch điện xoay chiều.

Về mặt lưu trữ năng lượng, tụ điện có phần giống với ắc-quy. Mặc dù cách hoạt động của chúng thì hoàn toàn khác nhau, nhưng chúng đều cùng lưu trữ năng lượng điện. Ắc qui có 2 cực, bên trong xảy ra phản ứng hóa học để tạo ra electron ở cực này và chuyển electron sang cực còn lại. Tụ điện thì đơn giản hơn, nó không thể tạo ra electron – nó chỉ lưu trữ chúng. Tụ điện có khả năng nạp và xả rất nhanh. Đây là một ưu thế của nó so với ắc qui.

Tụ điện theo đúng tên gọi chính là linh kiện có chức năng tích tụ năng lượng điện, nói một cách nôm na. Chúng thường được dùng kết hợp với các điện trở trong các mạch định thời bởi khả năng tích tụ năng lượng điện trong một khoảng thời gian nhất định. Đồng thời tụ điện cũng được sử dụng trong các nguồn điện với chức năng làm giảm độ gợn sóng của nguồn trong các nguồn xoay chiều, hay trong các mạch lọc bởi chức năng của tụ nói một cách đơn giản đó là tụ ngắn mạch (cho dòng điện đi qua) đối với dòng điện xoay chiều và hở mạch đối với dòng điện 1 chiều.

 

Trong một số các mạch điện đơn giản, để đơn giản hóa trong quá trình tính toán hay thay thế tương đương thì chúng ta thường thay thế một tụ điện bằng một dây dẫn khi có dòng xoay chiều đi qua hay tháo tụ ra khỏi mạch khi có dòng một chiều trong mạch. Điều này khá là cần thiết khi thực hiện tính toán hay xác định các sơ đồ mạch tương đương cho các mạch điện tử thông thường.

Hiện nay, trên thế giới có rất nhiều loại tụ điện khác nhau nhưng về cơ bản, chúng ta có thể chia tụ điện thành hai loại: Tụ có phân cực (có cực xác định) và tụ điện không phân cực (không xác định cực dương âm cụ thể).

Để đặc trưng cho khả năng tích trữ năng lượng điện của tụ điện, người ta đưa ra khái niệm là điện dung của tụ điện. Điện dung càng cao thì khả năng tích trữ năng lượng của tụ điện càng lớn và ngược lại. Giá trị điện dung được đo bằng đơn vị Farad (kí hiệu là F). Giá trị F là rất lớn nên thông thường trong các mạch điện tử, các giá trị tụ chỉ đo bằng các giá trị nhỏ hơn như micro fara (μF), nano Fara (nF) hay picro Fara (pF).

1F=10^6μF=10^9nF=10^12pF

BẢNG MÃ TỤ ĐIỆN VÀ GIÁ TRỊ QUY ĐỔI SANG uF, nF, pF

Mã tụ

μF (microfarad)

nF (nanofarad)

pF (picofarad)

101

0.0001uF

0.1nF

100pF

102

0.001uF

1nF

1000pF

103

0.01uF

10nF

10000pF

104

0.1uF

100nF

100000pF

105

1uF

1000nF

1000000pF

120

0.000012uF

0.012nF

12pF

121

0.00012uF

0.12nF

120pF

122

0.0012uF

1.2nF

1200pF

123

0.012uF

12nF

12000pF

124

0.12uF

120nF

120000pF

150

0.000015uF

0.015nF

15pF

151

0.00015uF

0.15nF

150pF

152

0.0015uF

1.5nF

1500pF

153

0.015uF

15nF

15000pF

154

0,15uF

150nF

150000pF

180

0.000018uF

0.018nF

18pF

181

0.00018uF

0.18nF

180pF

182

0.0018uF

1.8nF

1800pF

183

0.018uF

18nF

18000pF

184

0,18uF

180nF

180000pF

200

0.00002uF

0.02nF

20pF

201

0.0002uF

0.2nF

200pF

202

0.002uF

2nF

2000pF

203

0.02uF

20nF

20000pF

204

0,2uF

200nF

200000pF

220

0.000022uF

0.022nF

22pF

221

0.00022uF

0.22nF

220pF

222

0.0022uF

2.2nF

2200pF

223

0.022uF

22nF

22000pF

224

0,22uF

220nF

220000pF

250

0.000025uF

0.025nF

25pF

251

0.00025uF

0.25nF

250pF

252

0.0025uF

2.5nF

2500pF

253

0.025uF

25nF

25000pF

254

0,25uF

250nF

250000pF

270

0.000027uF

0.027nF

27pF

271

0.00027uF

0.27nF

270pF

272

0.0027uF

2.7nF

2700pF

273

0.027uF

27nF

27000pF

274

0,27uF

270nF

270000pF

300

0.00003uF

0.03nF

30pF

301

0.0003uF

0.3nF

300pF

302

0.003uF

3nF

3000pF

303

0.03uF

30nF

30000pF

304

0.3uF

300nF

300000pF

330

0.000033uF

0.033nF

33pF

331

0.00033uF

0.33nF

330pF

332

0.0033uF

3.3nF

3300pF

333

0.033uF

33nF

33000pF

334

0.33uF

330nF

330000pF

390

0.000039uF

0.039nF

39pF

391

0.00039uF

0.39nF

390pF

392

0.0039uF

3.9nF

3900pF

393

0.039uF

39nF

39000pF

394

0.39uF

390nF

390000pF

400

0.00004uF

0.04nF

40pF

401

0.0004uF

0.4nF

400pF

402

0.004uF

4nF

4000pF

403

0.04uF

40nF

40000pF

404

0.4uF

400nF

400000pF

470

0.000047uF

0.047nF

47pF

471

0.00047uF

0.47nF

470pF

472

0.0047uF

4.7nF

4700pF

473

0.047uF

47nF

47000pF

474

0.47uF

470nF

470000pF

500

0.00005uF

0.05nF

50pF

501

0.0005uF

0.5nF

500pF

502

0.005uF

5nF

5000pF

503

0.05uF

50nF

50000pF

504

0.5uF

500nF

500000pF

560

0.000056uF

0.056nF

56pF

561

0.00056uF

0.56nF

560pF

562

0.56uF

5.6nF

5600pF

563

0.056uF

56nF

56000pF

564

0.56uF

560nF

560000pF

600

0.00006uF

0.06nF

60pF

601

0.0006uF

0.6nF

600pF

602

0.006uF

6nF

6000pF

603

0.06uF

60nF

60000pF

604

0.6uF

600nF

600000pF

680

0.000068uF

0.068nF

68pF

681

0.00068uF

0.68nF

680pf

682

0.0068uF

6.8nF

6800pF

683

0.068uF

68nF

68000pF

684

0.68uF

680nF

680000pF

700

0.00007uF

0.07nF

70pF

701

0.0007uF

0.7nF

700pF

702

0.07uF

7nF

7000pF

703

0.07uF

70nF

70000pF

704

0.7uF

700nF

700000pF

800

0.00008uF

0.08nF

80pF

801

0.0008uF

0.8nF

800pF

802

0.008uF

8nF

8000pF

803

0.08uF

80nF

80000pF

804

0.8uF

800nF

800000pF

820

0.000082uF

0.082nF

82pF

821

0.00082uF

0.82nF

820pF

822

0.0082uF

8.2nF

8200pF

823

0.082uF

82nF

82000pF

824

0.8uF

820nF

820000pF

 

Tụ hóa

Tụ hóa là một loại tụ có phân cực. Chính vì thế khi sử dụng tụ hóa yêu cầu người sử dụng phải cắm đúng chân của tụ điện với điện áp cung cấp. Thông thường, các loại tụ hóa thường có kí hiệu chân cụ thể cho người sử dụng bằng các ký hiệu + hoặc = tương ứng với chân tụ.

tu hoa

Kí hiệu tụ hoá và hình dạng tụ hoá

Có hai dạng tụ hóa thông thường đó là tụ hóa có chân tại hai đầu trụ tròn của tụ (tụ có ghi 220μF/25V trên hình) và loại tụ hóa có 2 chân nối ra cùng 1 đầu trụ tròn (tụ có ghi giá trị 10μF/63V trên hình a). Đồng thời trên các tụ hóa, người ta thường ghi kèm giá trị điện áp cực đại mà tụ có thể chịu được. Nếu trường hợp điện áp lớn hơn so với giá trị điện áp trên tụ thì tụ sẽ bị phồng hoặc nổ tụ tùy thuộc vào giá trị điện áp cung cấp. Thông thường, khi chọn các loại tụ hóa này người ta thường chọn các loại tụ có giá trị điện áp lớn hơn các giá trị điện áp đi qua tụ để đảm bảo tụ hoạt động tốt và đảm bảo tuổi thọ của tụ hóa.

tu hoa chan 2 dau

 

 

Tụ Tantali (tantalum)

Tụ Tantali cũng là loại tụ hóa nhưng có điện áp thấp hơn so với tụ hóa. Chúng khá đắt nhưng nhỏ và chúng được dùng khi yêu cầu về tụ dung lớn nhưng kích thước nhỏ.

tantalum-capacitors-dscc-93026-Figure01

 

Dipped_Tantalum_Capacitor

 

 

Các loại tụ Tantali hiện nay thường ghi rõ trên nó giá trị tụ, điện áp cũng như cực của tụ.

cuc tu tantalum

Tụ không phân cực

 

Các loại tụ nhỏ thường không phân cực. Các loại tụ này thường chịu được các điện áp cao mà thông thường là khoảng 50V hay 250V. Các loại tụ không phân cực này có rất nhiều loại và có rất nhiều các hệ thống chuẩn đọc giá trị khác nhau.

tu khong phan cuc

Rất nhiều các loại tụ có giá trị nhỏ được ghi thẳng ra ngoài mà không cần có hệ số nhân nào, nhưng cũng có các loại tụ có thêm các giá trị cho hệ số nhân. Ví dụ có các tụ ghi 0.1 có nghĩa giá trị của nó là 0,1μF=100nF hay có các tụ ghi là 4n7 thì có nghĩa giá trị của tụ đó chính là 4,7nF

cac loai tu dien khong phan cuc

Mã số thường được dùng cho các loại tụ có giá trị nhỏ trong đó các giá trị được định nghĩa lần lượt như sau:

– Giá trị thứ 1 là số hàng chục

– Giá trị thứ 2 là số hàng đơn vị

– Giá trị thứ 3 là số số không nối tiếp theo giá trị của số đã tạo từ giá trị 1 và 2.Giá trị của tụ được đọc theo chuẩn là giá trị picro Fara (pF)

– Chữ số đi kèm sau cùng đó là chỉ giá trị sai số của tụ.

 

Ví dụ: tụ ghi giá trị 102 thì có nghĩa là 10 và thêm 2 số 0 đằng sau =1000pF = 1nF chứ không phải 102pF

Hoặc ví dụ tụ 272J thì có nghĩa là 2700pF=2,7nF và sai số là 5%

 

 

Tụ Polyester

Giá trị của các loại tụ này thường được in ngay trên tụ theo giá trị pF. Tụ này có một nhược điểm là dễ bị hỏng do nhiệt hàn nóng. Chính vì thế khi hàn các loại tụ này người ta thường có các kỹ thuật riêng để thực hiện hàn, tránh làm hỏng tụ.

Tụ Polyester

Tụ polyester

Tụ điện biến đổi

Tụ điện biến đổi thường được sử dụng trong các mạch điều chỉnh radio và chúng thường được gọi là tụ xoay. Chúng thường có các giá trị rất nhỏ, thông thường nằm trong khoảng từ 100pF đến 500pF.

tu dien bien doi

Tụ xoay

Rất nhiều các tụ xoay có vòng xoay ngắn nên chúng không phù hợp cho các dải biến đổi rộng như là điện trở hoặc các chuyển mạch xoay. Chính vì thế trong nhiều ứng dụng, đặc biệt là trong các mạch định thời hay các mạch điều chỉnh thời gian thì người ta thường thay các tụ xoay bằng các điện trở xoay và kết hợp với 1 giá trị tụ điện xác định.

Tụ chặn

Tụ chặn là các tụ xoay có giá trị rất nhỏ. Chúng thường được gắn trực tiếp lên bản mạch điẹn tử và điều chỉnh sau khi mạch đã được chế tạo xong. Tương tự các biến trở hiện này thì khi điều chỉnh các tụ chặn này người ta cũng dùng các tuốc nơ vít loại nhỏ để điều chỉnh. Tuy nhiên do giá trị các tụ này khá nhỏ nên khi điều chỉnh, người ta thường phải rất cẩn thận và kiên trì vì trong quá trình điều chỉnh có sự ảnh hưởng của tay và tuốc-nơ-vít tới giá trị tụ.

 

tu chan

 

Các tụ chặn này thường có giá trị rất nhỏ, thông thường nhỏ hơn khoảng 100pF. Có điều đặc biệt là không thể giảm nhỏ được các giá trị tụ chặn về 0 nên chúng thường được chỉ định với các giá trị tụ điện tối thiểu, khoảng từ 2 tới 10 pF.

 

1.  Sự phóng nạp của tụ điện .

Một tính chất quan trọng của tụ điện là tính chất phóng nạp của tụ , nhờ tính chất này mà tụ có khả năng dẫn điện xoay chiều.

 

Minh hoạ về tính chất phóng nạp của tụ điện.

 *  Tụ nạp điện :  Như hình ảnh trên ta thấy rằng , khi  công tắc K1 đóng, dòng điện từ nguồn U đi qua bóng đèn để nạp vào tụ, dòng nạp này làm bóng đèn loé sáng, khi tụ nạp đầy thì dòng nạp giảm bằng 0 vì vậy bóng đèn tắt.

* Tụ phóng điện :  Khi tụ đã nạp đầy, nếu công tắc K1 mở, công tắc K2 đóng thì dòng điện từ cực dương (+) của tụ phóng qua bóng đền về cực âm (-) làm bóng đèn loé sáng, khi tụ phóng hết điện thì bóng đèn tắt.

=> Nếu điện dung tụ càng lớn thì bóng đèn loé sáng càng lâu hay thời gian phóng nạp càng lâu.

2 . Cách đọc giá trị điện dung trên tụ điện.

* Với tụ hoá : Giá trị điện dung của tụ hoá được ghi trực tiếp trên thân tụ

=> Tụ hoá là tụ có phân cực (-) , (+) và luôn luôn có hình trụ .

tu dien 185uF

Tụ hoá ghi điện dung là 185 µF / 320 V

* Với tụ giấy , tụ gốm : Tụ giấy và tụ gốm có trị số ghi bằng ký hiệu

EqmQb

 

Tu gom

Tụ gốm ghi trị số bằng ký hiệu.

  • Cách đọc :Lấy hai chữ số đầu nhân với 10(Mũ số thứ 3 )
  • Ví dụ tụ gốm bên phải hình ảnh trên ghi 474K nghĩa là
        Giá trị = 47 x 10 4  = 470000 p ( Lấy đơn vị là picô Fara)
               = 470 n Fara  = 0,47  µF
  • Chữ K hoặc J ở cuối là chỉ sai số 5%  hay 10% của tụ điện .

   * Thực hành đọc trị số của tụ điện.

aaa

Cách đọc trị số tụ giất và tụ gốm .

Chú ý : chữ K là sai số của tụ . 50V là điện áp cực đại mà tụ chịu được.

* Tụ giấy và tụ gốm còn có một cách ghi trị số khác là ghi theo số thập phân và lấy đơn vị là MicroFara

bbb

Một cách ghi trị số khác của tụ giấy và tụ gốm.

  1. Ý nghĩ của giá trị điện áp ghi trên thân tụ :
  • Ta thấy rằng bất kể tụ điện nào cũng được ghi trị số điện áp ngay sau giá trị điện dung, đây chính là giá trị điện áp cực đại mà tụ chịu được, quá điện áp này tụ sẽ bị nổ.
  • Khi lắp tụ vào trong một mạch điện có điện áp là U thì bao giờ người ta cũng lắp tụ điện có giá trị điện áp Max cao gấp khoảng 1,4 lần.

 

 

Ý kiến chia sẻ

Giỏ Hàng

Danh sách chuyên mục

Hỗ trợ trực tuyến

  • Mr Vũ - 0931.118.199
  • Mr Dũng - 0987.39.41.33
  • Mrs Vân Anh - 0919.21.31.66
  • Mr. Tường - 079.888.64.26
  • Mss Hồng - 0988.958.433

Chứng Nhận Bán Hàng Online

  • Robocon đã được khai báo kinh doanh bán hàng Online với Bộ Công Thương

     

    Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin chứng nhận Robocon.Vn đã thực hiện thủ tục thông báo đăng ký cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, dịch vụ đánh giá tín nhiệm website TMĐT